Chyba ka\u017cdy wie, \u017ce aby dobrze funkcjonowa\u0107, trzeba spa\u0107. Jedni \u015bpi\u0105 8, 10, a nawet 12 godzin, innym wystarczy mniej ni\u017c 5 godzin snu na dob\u0119, niemowl\u0119ta \u015bpi\u0105 znacznie d\u0142u\u017cej. Przed snem nale\u017cy wywietrzy\u0107, zaciemni\u0107 i wyg\u0142uszy\u0107 pomieszczenie.<\/p>\n
Kiedy\u015b do spania s\u0142u\u017cy\u0142y wy\u0142\u0105cznie sypialnie, wyposa\u017cone w pi\u0119kne meble, podr\u0119czn\u0105 toaletk\u0119, na kt\u00f3rej sta\u0142a ozdobna, cz\u0119sto marmurowa czy alabastrowa misa i taki\u017c dzbanek z wod\u0105 do mycia. K\u0105pieli za\u017cywa\u0142o si\u0119 maksymalnie raz w tygodniu.<\/p>\n
Wygodne \u0142o\u017ce, cz\u0119sto z tropikalnego drewna, jedwabna b\u0105d\u017a at\u0142asowa po\u015bciel, kry\u0142a inle<\/em>t z ptasim puchem. Na spodzie, na materacu, le\u017ca\u0142 piernat – <\/em>to cienka ko\u0142derka z pierzem w \u015brodku, pe\u0142ni\u0105ca rol\u0119 ogrzewacza, ale te\u017c czyni\u0142a, \u017ce pod\u0142o\u017ce by\u0142o bardziej mi\u0119kkie. Kiedy to nie wystarczy\u0142o, do \u0142\u00f3\u017cka wk\u0142ada\u0142o si\u0119 szkandele – <\/em>metalowe naczynie, z przykrywk\u0105 i d\u0142ug\u0105 r\u0105czk\u0105 jak patelnia, z rozgrzanym w\u0119glem lub gor\u0105c\u0105 wod\u0105; to taki XVI wieczny odpowiednik dzisiejszego termofora. Pod \u0142\u00f3\u017ckiem sta\u0142, no c\u00f3\u017c fizjologia, bardziej lub mniej zdobiony nocnik.<\/p>\n Natomiast genera\u0142owa Zaj\u0105czkowa mia\u0142a pod \u0142\u00f3\u017ckiem naczynia z lodem, zabroni\u0142a te\u017c ogrzewania swojej sypialni, nawet w najzimniejsze noce, nigdy nie jada\u0142a gor\u0105cych potraw, bo wiedzia\u0142a, \u017ce ciep\u0142o \u017ale wp\u0142ywa na cer\u0119. Efekt tych zabieg\u00f3w by\u0142 taki, \u017ce kiedy mia\u0142a 65 lat, a by\u0142 to wtedy wiek s\u0119dziwy, pojedynkowano si\u0119 o ni\u0105.<\/p>\n Do snu s\u0142u\u017cy\u0142a specjalna, niekr\u0119puj\u0105ca ruch\u00f3w, bielizna. Niemowl\u0119ta spa\u0142y i by\u0142y przenoszone w beciku. To rodzaj d\u0142ugiej, wype\u0142nionej pierzem poduszki – tak, tak pierzem – w latach 50 ubieg\u0142ego wieku nikt o \u017cadnej alergii nie s\u0142ysza\u0142. By\u0142a ona tak d\u0142uga, \u017ce stanowi\u0142a poduszk\u0119, materacyk i jeszcze ko\u0142derk\u0119. Oczywi\u015bcie na inlet zak\u0142adano bawe\u0142nian\u0105, mniej lub bardziej strojn\u0105, pow\u0142oczk\u0119 z tasiemkami z bok\u00f3w. Dziecko spa\u0142o w nim w ko\u0142ysce.<\/p>\n Kobiety, zwane wtedy bia\u0142og\u0142owymi, sypia\u0142y w koszulach nocnych, uszytych z jedwabiu b\u0105d\u017a delikatnego, bawe\u0142nianego mu\u015blinu. Kiedy sama koszula nie dawa\u0142a dostatecznej ilo\u015bci ciep\u0142a, na koszul\u0119 nocn\u0105 zak\u0142ada\u0142y lizesk\u0119<\/em>. To cienki, kr\u00f3tki sweterek, z mi\u0119kkiej, dobrej we\u0142ny, dziergany szyde\u0142kiem lub zrobiony na drutach tak, by nie kr\u0119powa\u0142 ruch\u00f3w. Nosi\u0142y te\u017c ozdobny czepek do spania, kt\u00f3ry zapobiega\u0142 wyzi\u0119bieniu g\u0142owy. Sytuacje bardziej intymne, te\u017c zwi\u0105zane poniek\u0105d z \u0142\u00f3\u017ckiem, wymaga\u0142y nieco innego stroju: bardziej zwiewnej, delikatniejszej, czasem bardzo kr\u00f3tkiej koszulki nocnej i obowi\u0105zkowego peniuaru<\/em>. To lekki, koronkowy lub szyfonowy, czyli przezroczysty, obowi\u0105zkowo z du\u017cym dekoltem, szlafroczek. Panowie spali w d\u0142ugich koszulach nocnych i w szlafmycach<\/em>, a posiadacze d\u0142u\u017cszych, finezyjnie zakr\u0119conych w\u0105s\u00f3w, do spania zak\u0142adali na twarz rodzaj przepaski – bind\u0119<\/em>. Po wyj\u015bciu z \u0142\u00f3\u017cka zak\u0142ada\u0142o si\u0119 szlafrok. Przyj\u0105\u0142 on, zw\u0142aszcza damski, nazw\u0119 porannik lub podomka; no w tej ostatniej to mo\u017cna by\u0142o snu\u0107 si\u0119 po domu ca\u0142y dzie\u0144, na co wskazuje cho\u0107by jej nazwa. Panowie, pr\u00f3cz uniwersalnego szlafroka, u\u017cywaj\u0105 te\u017c – dzi\u015b tak\u017ce – bon\u017curki: to rodzaj mi\u0119kkiej, lu\u017anej, przepasanej paskiem, cz\u0119sto we\u0142nianej, satynowej lub jedwabnej marynarki, z ozdobnym \u201eszalowym\u201d ko\u0142nierzem i mankietami. To ubi\u00f3r bardziej strojny i bardziej oficjalny, w niej mo\u017cna by\u0142o nawet przyj\u0105\u0107 niespodziewanego go\u015bcia.<\/p>\n Inaczej sprawa przedstawia\u0142a si\u0119 na wsi. Ju\u017c w momencie budowania domu trzeba by\u0142o zapewni\u0107 mieszka\u0144com ciep\u0142y k\u0105t do spania w zimie. Budowano piec kuchenny w taki spos\u00f3b, by obok, na ciep\u0142ych kaflach, urz\u0105dzi\u0107 legowisko. K\u0142ad\u0142o si\u0119 tam tyle os\u00f3b, ile si\u0119 zmie\u015bci\u0142o, a do przykrycia s\u0142u\u017cy\u0142a byle jaka derka lub sk\u00f3ry, w szczeg\u00f3lnie zimne noce. Latem to wcale nie by\u0142o problemu – mo\u017cna by\u0142o przespa\u0107 si\u0119 w stodole na sianie, a nawet w stogu, w polu. Gospodarze zajmowali wtedy \u0142\u00f3\u017cka, z czy\u015bciutk\u0105, wykrochmalon\u0105 po\u015bciel\u0105, stoj\u0105ce w \u201epa\u0144skiej izbie\u201d, ale jak przyje\u017cd\u017cali go\u015bcie, to ch\u0119tnie im je udost\u0119pniali.<\/p>\n Tak to \u201edrzewiej\u201d bywa\u0142o. Teraz kanapa do spania: pa\u017adzierz, sama g\u0105bka i sztuczne pokrycie. Po\u015bciel, nie do ko\u0144ca bawe\u0142niana, zamiast puchu czy pi\u00f3r wype\u0142niona poszarpan\u0105 wat\u0105 syntetyczn\u0105, utkni\u0119ta w ciasnej skrzyni, wietrzona raz na jaki\u015b czas. Stoi w pokoju dziennym, do p\u00f3\u017ana telewizor, z dobrymi lub gorszymi informacjami, lub co gorsza \u201ekom\u00f3rka\u201d. Takie to, Panie, przysz\u0142y czasy… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Chyba ka\u017cdy wie, \u017ce aby dobrze funkcjonowa\u0107, trzeba spa\u0107. Jedni \u015bpi\u0105 8, 10, a nawet 12 godzin, innym wystarczy mniej ni\u017c 5 godzin snu na dob\u0119, niemowl\u0119ta \u015bpi\u0105 znacznie d\u0142u\u017cej. Przed snem nale\u017cy wywietrzy\u0107, zaciemni\u0107 i wyg\u0142uszy\u0107 pomieszczenie. Kiedy\u015b do spania s\u0142u\u017cy\u0142y wy\u0142\u0105cznie sypialnie, wyposa\u017cone w pi\u0119kne meble, podr\u0119czn\u0105 toaletk\u0119, na kt\u00f3rej sta\u0142a ozdobna, cz\u0119sto… <\/p>\n